Doodgaan hoeft (misschien) niet meer

VOLGENS SILICON VALLEY IS DE TOEKOMST TECHNOLOGISCH – EN OOGT HIJ ROOSKLEURIG
 
Bron: de Standaard
22 november 2014
 
De zon zal in al onze energienoden voorzien. Werken kan nog wel, maar hoeft niet meer. En doodgaan misschien ook niet. Armoede zal er niet meer zijn, superrijkdom dan weer wel. Dat is de toekomst zoals die eruitziet volgens Silicon Valley. Nuchtere Europeanen kregen er een glimp van te zien op de Singularity University Summit in Amsterdam.
Peter Diamandis in Amsterdam

Peter Diamandis in Amsterdam

Singularity University is een merkwaardige plek, veeleer een denktank en incubator voor bedrijven dan een onderwijsinstituut. En uiteraard gevestigd in Silicon Valley. Deze week kwam SU even naar Amsterdam. Europese zakenlui in strak blauw pak mochten, voor 2.000 euro, twee dagen lang luisteren naar (vooral) Amerikaanse topwetenschappers in spijkerbroek, met een jasje over hun dasloze hemd.

Is wat in Amsterdam werd voorgesteld, dé toekomst van onze planeet? Misschien niet. Maar het is in ieder geval wel een mogelijke toekomst waar hard aan wordt gewerkt door enkele van de slimste mensen. Met geld dat ze krijgen van de rijkste mensen ter wereld.

Alles in SU draait rond zogenoemd ‘exponentiële’ technologieën. Dat zijn technologieën zoals biotech, nanotech en artificiële intelligentie. Ze ontwikkelen zich volgens SU niet lineair, maar exponentieel. En dat heeft overdonderende gevolgen voor, tja, bijna alles.

Alles in SU draait rond zogenoemd ‘exponentiële’ technologieën. Dat zijn technologieën zoals biotech, nanotech en artificiële intelligentie. Ze ontwikkelen zich volgens SU niet lineair, maar exponentieel. En dat heeft overdonderende gevolgen voor, tja, bijna alles.

Het vertrekpunt van die redenering is de zogenoemde wet van Moore. Computerpionier Gordon Moore stelde in 1965 vast dat het aantal transistoren op een chip elke twee jaar verdubbelde. Hij voorspelde dat die trend nog enkele jaren zou aanhouden. Die ‘wet’ is al een paar keer geherformuleerd en bijgestuurd, maar geldt vandaag nog steeds.

De befaamde futuroloog Ray Kurzweil beweerde in 2005 dat de wet van Moore deel uitmaakt van een veel grotere trend: de rekenkracht waarover een mens kan beschikken, neemt sinds 1900 exponentieel toe. En, zo stelt hij, dat zal zo blijven doorgaan, tot het uitmondt in een gigantische explosie van verandering. Dat moment noemt Kurzweil, in navolging van scifi-auteur Vernor Vinge, de Singulariteit. Kurzweil voorziet dat moment rond 2045. Computers zullen dan slimmer worden dan alle mensen samen.

Ruimtevaartondernemer Peter Diamandis, de man achter de invloedrijke X Prize, raakte geïnspireerd door de ideeën van Kurzweil, en richtte samen met hem in 2008 Singularity University op. Voor de wetenschappers van Singularity University is exponentieel denken een dogma. De evolutie zal steeds sneller gaan en stopt nooit. Als de chiptechnologie niet meer sneller kan, neemt een andere technologie, bijvoorbeeld quantum computing, het wel over. En dus kopen we in 2050 voor 1.000 dollar een toestel dat sneller denkt dan de hele mensheid samen.

Gelooft u dat niet? Dan heeft u het niet goed begrepen, en dat komt door de beperkingen van uw hersenen. Die zijn namelijk gemaakt om lineair te denken, niet exponentieel. Handig argument is dat: wie het niet eens is met de lieden van SU, bewijst gewoon dat zijn hersenen niet goed werken.

Gelooft u dat niet? Dan heeft u het niet goed begrepen, en dat komt door de beperkingen van uw hersenen. Die zijn namelijk gemaakt om lineair te denken, niet exponentieel. Handig argument is dat: wie het niet eens is met de lieden van SU, bewijst gewoon dat zijn hersenen niet goed werken.

Kritiek

Toch zijn er wel degelijk ook heel slimme mensen die het idee tegenspreken. Cognitief expert Douglas Hofstadter bijvoorbeeld, de auteur van Gödel, Escher, Bach. ‘Wat Ray Kurzweil ziet als een soort van natuurwet, is in feite gewoon een tendens, een trend, een extrapolatie’, zei hij onlangs. In een interview met American Scientist legde hij het wat plastischer uit: hij vergeleek de boeken van Kurzweil met een grote hoeveelheid goed voedsel waar je een kleine hoeveelheid hondenkak doorheen mixt. ‘Het is een intiem mengsel van rommel en goede ideeën en je kunt de twee maar moeilijk van elkaar scheiden omdat dit slimme mensen zijn.’

De toeschouwers op de Singularity University Summit kregen op twee dagen een dozijn van die slimme mensen te horen. Ze geven de toeschouwers een fascinerend, maar vaak wat overrompelend overzicht van wat er momenteel beweegt in biotechnologie, robotica, artificiële intelligentie, 3D-printing en de medische wetenschap. Een eindeloze reeks succesverhalen, waarbij er meestal iemand heel snel miljardair wordt. Vooral de successen van Google komen uitgebreid aan bod. Dat Google-oprichter en miljardair Larry Page een van de financiers is van Singularity University, heeft daar zijdelings misschien iets mee te maken.

We horen ook dat kortzichtige politici de technische vooruitgang willen afremmen met hun domme regeltjes. De Amerikaanse beperkingen op experimenten met stamcellen, moeten het bijvoorbeeld voortdurend ontgelden. Hobbyisten die genetische manipulatie uitvoeren op levende wezens (biohacking), worden daarentegen als baanbrekers opgevoerd.

Onsterfelijkheid?

Tijdens de conferentie wordt terloops verwezen naar ideeën over eeuwig leven. Salim Ismail, de ‘wereldwijde ambassadeur’ van SU en de gastheer, zegt wel dat we over vijftien à dertig jaar uitkomen bij het moment dat escape velocity wordt genoemd. Codetaal voor een tijd wanneer de gemiddelde levensverwachting elk jaar toeneemt met meer dan een jaar. Doodgaan hoeft dus niet meer. Als ik hem op de man af vraag of hij ooit zal sterven, antwoordt Ismail gemeend: ‘Eerlijk gezegd, ik weet het niet’.

Stel dezelfde vraag aan de andere sprekers op de Summit, en je krijgt ontwijkende antwoorden. ‘Het is een klein deel van waar we mee bezig zijn’, zegt Brad Templeton, Hoofd Networking en Computing. Ik mag me niet laten misleiden door de naam ‘Singularity University’, bezweert hij mij. ‘Wij zijn niet gericht op één moment zoals de Singulariteit’. ‘Ray schrijft daar veel over, maar dat is niet onze focus’, zegt ook Daniel Kraft, Hoofd Geneeskunde en Neurowetenschap. ‘Wij zijn geen transhumanisten’, verzekert hij mij. Al geeft hij wel toe dat ‘extreme levensverlenging’, zoals dat heet, op Singularity University ‘bekeken’ wordt. Maar, zo zegt hij, ‘Als we kunnen zorgen dat de armste 1 miljard mensen toegang krijgen tot goede medische zorg, dan halen we een veel grotere impact.’

Wereldproblemen

Dat is een terugkerend refrein: de kopstukken van SU willen de grote wereldproblemen écht oplossen, en ze zijn ervan overtuigd dat het kan. Peter Diamandis schreef hierover het boek Overvloed. Dankzij de exponentiële technologische evolutie, kunnen we de armoede de wereld uit helpen, voorspelt hij. We komen terecht in een wereld van overvloed in plaats van schaarste. Smartphones brengen het beste onderwijs zo goed als gratis bij iedereen. Zonne-energie lost over 25 jaar alle energienoden op. ‘We leven in buitengewone tijden’, verkondigt hij in Amsterdam. ‘Er is geen probleem dat we niet kunnen oplossen. Ik hoop dat dat u geen angst aanjaagt, maar dat u er opgewonden van wordt.’

Dat is een terugkerend refrein: de kopstukken van SU willen de grote wereldproblemen écht oplossen, en ze zijn ervan overtuigd dat het kan. Peter Diamandis schreef hierover het boek Overvloed. Dankzij de exponentiële technologische evolutie, kunnen we de armoede de wereld uit helpen, voorspelt hij. We komen terecht in een wereld van overvloed in plaats van schaarste. Smartphones brengen het beste onderwijs zo goed als gratis bij iedereen. Zonne-energie lost over 25 jaar alle energienoden op. ‘We leven in buitengewone tijden’, verkondigt hij in Amsterdam. ‘Er is geen probleem dat we niet kunnen oplossen. Ik hoop dat dat u geen angst aanjaagt, maar dat u er opgewonden van wordt.’

En dé manier om problemen op te lossen, is door commerciële bedrijven op te richten die inzetten op exponentiële technologie. Daar wordt aan SU aan gewerkt: hun doel is om slimme geesten samen te brengen, tijdens korte of iets langere multidisciplinaire stoomcursussen (de belangrijkste opleiding duurt tien weken).

Want als je een wereldprobleem oplost, valt er geld te verdienen. Véél geld. Die gedachte is nooit ver weg. Ook in het zakenleven moeten we exponentiële groei als hoogste goed nastreven, vindt Salim Ismail. Hij schreef er zelf een boek over, Exponential organizations. Voortdurend wordt heen en weer gezapt tussen de ambitie om de grote wereldproblemen drastisch aan te pakken met technologie, en het idee dat je daar weleens onmetelijk rijk mee zou kunnen worden.

En gelijkheid?

Op SU gelooft men rotsvast dat armoede de wereld uit geholpen kan worden, en ze zien voor zichzelf daarin een centrale rol. De term ‘ongelijkheid’ valt echter nooit. In de nieuwe wereld van overvloed, die er volgens Diamandis aankomt, zijn er immers geen haves en have nots meer, want aan alle basisnoden van alle mensen wordt ruimschoots voldaan. In plaats daarvan, zegt Diamandis, krijgen we een wereld van haves en superhaves. Die superhaves, dat blijken dan vooral de ondernemers te zijn die hun fortuin verdienen met exponentiële technologie. Mensen als, welja, Larry Page misschien.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.